Parlament Europejski to jedyna instytucja unijna wybierana
bezpośrednio przez obywateli państw członkowskich. Ten poradnik
wyjaśnia, jak jest zbudowany, jakie ma kompetencje, jak
wyglądają wybory do niego oraz czym różnią się poszczególne
grupy polityczne zasiadające w jego ławach — a także kilka
mniej znanych ciekawostek o samej instytucji.
Parlament Europejski i wybory europejskie: kompletny przewodnik
Ten poradnik zbiera podstawową wiedzę o Parlamencie
Europejskim — jego kompetencjach, sposobie wyboru oraz
znaczeniu dla codziennego funkcjonowania Unii Europejskiej.
Jakie kompetencje ma Parlament Europejski
Parlament Europejski współdecyduje wraz z Radą UE o
większości aktów prawnych obowiązujących w Unii, zatwierdza
unijny budżet oraz sprawuje kontrolę polityczną nad Komisją
Europejską — w tym zatwierdza skład nowej Komisji na
początku każdej kadencji i może, w skrajnych przypadkach,
odwołać ją w całości poprzez wotum nieufności.
Jak wyglądają wybory do Parlamentu Europejskiego
Wybory odbywają się co pięć lat we wszystkich państwach
członkowskich UE, zwykle w ciągu kilku dni (różnych w
zależności od kraju, zazwyczaj od czwartku do niedzieli).
Liczba mandatów przypadających poszczególnym krajom zależy
od liczby ludności, z zachowaniem zasady degresywnej
proporcjonalności — mniejsze kraje mają relatywnie więcej
mandatów na mieszkańca niż kraje największe.
Instytucja
Główna rola
Parlament Europejski
Współtworzenie prawa, kontrola polityczna, zatwierdzanie budżetu
Komisja Europejska
Inicjatywa ustawodawcza, nadzór nad wdrażaniem prawa UE
Rada UE
Współdecydowanie o prawie UE z perspektywy rządów krajowych
Rada Europejska
Wyznaczanie ogólnych kierunków politycznych UE (szczyty przywódców)
Czym są grupy polityczne i dlaczego mają znaczenie
Eurodeputowani z tego samego kraju często należą do różnych
grup politycznych, a partie o podobnej orientacji ideowej z
różnych krajów łączą się w ramach jednej grupy. Przynależność
do liczniejszej grupy politycznej zwykle przekłada się na
większy wpływ na przydział stanowisk w komisjach
parlamentarnych oraz na kolejność zabierania głosu w
debatach plenarnych.
Jak wybierany jest przewodniczący Komisji Europejskiej
Kandydata na przewodniczącego Komisji proponuje Rada
Europejska, biorąc pod uwagę wynik wyborów do Parlamentu
Europejskiego, a następnie kandydatura musi zostać
zatwierdzona głosowaniem większości posłów w Parlamencie.
Cały skład Komisji, złożony z komisarzy desygnowanych przez
poszczególne państwa członkowskie, również podlega
zatwierdzeniu przez Parlament przed rozpoczęciem kadencji.
Rola Parlamentu w uchwalaniu budżetu UE
Wieloletnie ramy finansowe oraz roczny budżet Unii
Europejskiej wymagają zgody Parlamentu, który może odrzucić
propozycję budżetową i skierować ją do dalszych negocjacji z
Radą UE. To jedno z najważniejszych narzędzi politycznego
wpływu Parlamentu na kierunek rozwoju całej Unii.
Komisje parlamentarne: gdzie toczy się prawdziwa praca
Znaczna część merytorycznej pracy nad projektami aktów
prawnych odbywa się nie na sesjach plenarnych, lecz w
wyspecjalizowanych komisjach parlamentarnych (np. ds.
środowiska, rynku wewnętrznego czy spraw zagranicznych),
gdzie eurodeputowani szczegółowo analizują i poprawiają
propozycje legislacyjne przed głosowaniem na forum całego
Parlamentu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdy kraj UE ma taką samą liczbę eurodeputowanych?
Nie — liczba mandatów zależy od liczby ludności danego kraju, przy czym mniejsze państwa mają relatywnie więcej mandatów na mieszkańca niż państwa największe (zasada degresywnej proporcjonalności).
Czy Parlament Europejski może samodzielnie uchwalać ustawy?
Zasadniczo nie działa samodzielnie — większość aktów prawnych UE wymaga zgody zarówno Parlamentu, jak i Rady UE, w ramach tzw. zwykłej procedury ustawodawczej.
Gdzie odbywają się posiedzenia Parlamentu Europejskiego?
Główna siedziba znajduje się w Strasburgu, gdzie odbywają się comiesięczne sesje plenarne, natomiast dodatkowe posiedzenia komisji i część prac odbywają się w Brukseli.
Czy Parlament może odrzucić budżet UE?
Tak, Parlament ma prawo odrzucić propozycję budżetową i skierować ją do dalszych negocjacji z Radą UE, co czyni go istotnym uczestnikiem procesu budżetowego.
Gdzie odbywa się większość szczegółowej pracy legislacyjnej?
W wyspecjalizowanych komisjach parlamentarnych, gdzie eurodeputowani analizują i poprawiają projekty aktów prawnych przed głosowaniem na sesji plenarnej.
Publikujemy regularnie więcej artykułów o instytucjach UE i
europejskiej polityce na naszym
blogu.
Masz pytanie o instytucje europejskie?
Chętnie wyjaśnimy dodatkowe kwestie dotyczące funkcjonowania
Parlamentu Europejskiego i innych instytucji UE.
